Dit wordt het 3e jaar dat we een thema bepalen voor de Dag van het Werkplezier en sinds vorig jaar hebben we deze ook expliciet gecommuniceerd. We merkten dat dat zorgde voor een krachtiger programma omdat we de spreker en de workshops aan het thema konden ‘hangen’ en er zo een duidelijke rode draad door het evenement liep. Hoe zo’n thema tot stand komt? Zoals jullie misschien weten zijn Selmar en ik beide als trainer actief en hebben we zo onze voelsprieten uitstaan bij de relevante ’mensthema’s’ in organisaties en de samenleving. Van daaruit is het voornamelijk een intuïtief proces. Dit jaar kwam Selmar met een artikel van zijn lieftallige moeder op de proppen en die raakte direct een snaar bij ons. We hoefden daarom niet lang na te denken over het thema van de lustrumeditie van de Dag van het Werkplezier….

‘Dan maak je maar zin!’

In deze blog beschrijf ik waarom ik denk dat er een groeiende behoefte aan ‘zin’ is en werk ik toe naar wat zin voor mij betekent.


Een groeiende behoefte aan zin. Hoezo?

Volgens Dr. John Vervaeke leven we in een betekeniscrisis. Eén van de redenen voor deze crisis is het steeds verder wegvallen van onze traditionele zingevers zoals de kerk. We hebben de baby met het badwater weggegooid. We hebben ons afgezet tegen religieuze instituten en hebben ons daarmee tegelijkertijd afgezet tegen de religieuze verhalen die ons hielpen de zin van de onzin te scheiden. Zondigen betekent bijvoorbeeld letterlijk ‘je doel in het leven missen’. Zoals Simba die zich verloor in zinloos vermaak (‘Hakuna Matata’) terwijl hij eigenlijk iets veel zinvollers te doen had: zijn koninkrijk terugveroveren door de confronatie met Scar aan te gaan.

Een andere belangrijke reden die Vervaeke noemt is de toename in bullshit in onze maatschappij. Vervaeke wijst hiervoor naar het boek ‘On Bullshit’ van Harry G. Frankfurt. Het verschil tussen bullshit en liegen is dat bij liegen de waarheid ertoe doet. Bij bullshit niet. Bij bullshit weten we rationeel dat wat we tot ons nemen onzin is maar toch worden we erdoor aangetrokken. Dit heeft te maken met limbische resonantie: we worden niet geactiveerd vanuit ons rationele systeem, maar vanuit ons emotionele systeem.

Een voorbeeld van bullshit is een bierreclame met alleen maar mooie mensen. We weten dat wanneer we een café binnenlopen we niet alleen maar mooie mensen zien, maar toch raken we erdoor bedwelmd. Op het moment dat we ons niet gewaar zijn van hoe deze krachten inspelen op onze onbewuste psyche, kunnen we steeds meer leegte en zinloosheid gaan ervaren en proberen we deze steeds verder op te vullen met meer zinloze activiteiten en ervaringen. Je kunt je voorstellen dat het internet en social media sterke katalysatoren van bullshit zijn en dat wanneer we ons daar niet bewust van zijn, deze kunnen bijdragen aan een gevoel van zinloosheid en de mentale klachten die daaruit voortvloeien.

 

Wat betekent zin voor mij?

Mensen die me kennen die weten dat ik de neiging heb om gelijk de diepte in te gaan, dus dat ga ik dan ook maar doen. Volgens mij begint het daar namelijk. Want alles wat je verder bouwt, bouw je op dat fundament. Waarom doe je wat je doet? Wat zijn je diepste drijfveren en motivaties? Kies je vrij of vanuit oud zeer? Wat zijn de diepere overtuigingen die je tegenhouden? Zo kunnen we bijvoorbeeld keuzes maken die angstgedreven zijn en keuzes maken die gedreven zijn door onze diepere waarden. In mijn beleving zorgen met name de keuzes die gebaseerd zijn op onze kernwaarden voor een gevoel van betekenis. Betekenis is volgens mij de diepste laag van zin.

Experimenteel onderzoek van Dr. Samantha Heintzelman laat zien dat mensen betekenis ervaren wanneer ze helderheid scheppen in patronen en structuren. Haar onderzoek toont aan dat mensen hun leven als betekenisvoller beoordelen wanneer ze vóór het beoordelen beelden zagen die logisch (ze konden het onderliggende patroon doorzien) voor hen waren.

Kortom, mensen ervaren betekenis wanneer ze de samenhang tussen verschillende elementen zien. De elementen met elkaar in harmonie zijn. Er is dan een verhoogde mate van begrip en helderheid. Het voelt kloppend. De handeling van het ‘making sense’ zorgt voor een verhoogd gevoel van betekenis. Dit geldt dus ook wanneer mensen zichzelf steeds beter leren kennen. Tot inzicht komen. Het ontwikkelen van inzicht stelt je in staat om verbanden te zien. En iets dat klopt heeft zin én stimuleert zin.

Je ervaart bijvoorbeeld steeds meer betekenis naarmate je dichterbij de rol of de functie komt die bij je past. Daar waar je je in een vorige baan misschien voelde als een tennisspeler op een voetbalveld daar voel je je nu een tennisspeler op een tennisbaan. Er is uitlijning van wie je bent en de context waarin je je begeeft. Dit wordt in de Field Theory van socioloog Pierre Bourdieu ook wel de agent arena relationship genoemd. Op het moment dat de agent en de arena uitgelijnd zijn lijkt het leven zin te hebben. Je ervaart vaker een flowstaat en ontwikkelt je op een natuurlijke wijze richting hogere ontwikkelniveaus van kennis en kunde.

Dit betekent overigens niet dat je je altijd gelukkig voelt. Daarom vind ik werkgeluk ook een tricky term. Zin creëren vraagt vaak om hard werken en is niet altijd even leuk of prettig. Het vraagt om verantwoordelijkheid nemen voor je eigen gemoedstoestand. Het vraagt om loslaten van oude bekende patronen en acteren op basis van je waarden. Dit is eng en spannend.

Angst manifesteert zich wanneer we onbekend terrein gaan verkennen. Wanneer we vanuit de orde langzaam richting de chaos, het onontgonnen gebied, lopen. Angst manifesteert zich nog sterker wanneer dat onontgonnen gebied een gebied is dat we werkelijk belangrijk vinden. Dat in lijn ligt met onze waarden. En door het verkennen van het onbekende terrein, wat kwetsbaar is, breidt onze landkaart zich uit waardoor we ons krachtiger voelen en meer zelfvertrouwen krijgen. Vanuit een krachtig (niet te verwarren met onkwetsbaar) zelf heb je anderen iets te bieden en kun je vaardigheden en talenten inzetten ten behoeve van iets buiten jezelf. Tegelijkertijd zul je steeds minder vaak verleid worden om leegtes op te vullen.

Wanneer je op die manier met jezelf aan de slag gaat dan geloof ik dat de rest van de zin er vanzelf uitvloeit: zin in je werkdag, niet meer leven van weekend naar weekend, geen misselijkheid op zondagavond meer, geen cynische houding naar je baas of collega’s meer etc. etc. Je weet waarom je doet wat je doet. Je pakt zelf de regie en begint dan te leven in dat wat Dr. Martin Seligman betekenisvol leven noemt.

Kortom, de diepste zin valt volgens mij te bereiken wanneer we waardengericht en integer, en niet alleen doelgericht, keuzes leren maken. Daar verantwoordelijkheid voor nemen en bouwen aan ons potentieel als mens. Vervolgens kunnen we dit potentieel inzetten voor iets dat ons ontstijgt: bijvoorbeeld het helpen van een ander, het bijdragen aan de maatschappij om ons heen of ons inzetten voor een beter milieu. Wat je ook maar belangrijk vindt.

En ja, het is vast ook fijn als de koffie op kantoor nog een beetje lekker is ;-)…


Hoe maak ik zin?

Ik maak zin door vanuit mijn psychologieachtergrond en persoonlijke ervaring mensen handvatten aan te reiken om zichzelf uit de automatische piloot te halen zodat ze hun niet-helpende patronen beginnen te doorzien en leren om steeds vaker waardengedreven keuzes te maken. Ik maak zin door anderen te helpen zin te maken.

Hoe maak jij zin?

Ervaar hoe je zin kunt maken tijdens de 5e editie van de Dag van het Werkplezier op 15 mei 2020 in de Kleine Willem in Enschede.

Tickets zijn verkrijgbaar via: https://www.eventbrite.nl/e/tickets-dag-van-het-werkplezier-5e-editie-lustrum-80632920235