Eigenwaarde. Een lastig concept waar we het niet vaak over hebben met elkaar omdat het wel kwetsbaar is. Toch is eigenwaarde een belangrijke factor bij de keuzes die je maakt in je persoonlijke en professionele leven. In deze blog ga ik in op wat eigenwaarde precies is, waaraan je het kunt ontlenen en hoe je een gezonde basis in jezelf creëert.

 

Eigenwaarde: een definitie

Verschillende mensen, verschillende interpretaties. Daarom is het goed om even te definiëren waarover ik het heb als ik over eigenwaarde praat. Ik hanteer de definitie van de APA (American Psychological Association):

‘De evaluatie van een individu van hem- of haarzelf als een waardevol, capabel mens die respect en inachtneming verdient. Positieve gevoelens van eigenwaarde lijken geassocieerd te zijn met een hogere mate van zelfacceptatie en zelfvertrouwen’

Kortom: het gaat om de evaluatie van jezelf als waardevol en capabel mens.

De evaluatie van jouw waarde als mens gebeurt in eerste instantie vaak in relatie tot je sociale omgeving. Mensen zijn namelijk bereid om ver te gaan om sociale afwijzing te voorkomen en vergelijken zichzelf daarom graag met anderen.

De mate waarin we onszelf langs de sociale meetlat leggen verschilt echter. En dat heeft weer te maken met onze eigenwaarde. Hoe meer eigenwaarde, hoe minder we onze waarde laten afhangen van een sociale evaluatie.

 

Waaraan kun je je waarde sociaal gezien ontlenen?

Je kunt je waarde aan veel zaken buiten jezelf ontlenen, maar als we even een paar hoofdcategorieën bij de kop pakken dan komen we uit op (niet uitputtend):

  • Lichaam/uiterlijk
  • Prestaties
  • Materie (hieronder schaar ik ook de drang naar reizen die je tegenwoordig veel ziet)
  • Relaties

Je ziet deze sterk terug in onze samenleving. Open bijvoorbeeld eens Instagram en je wordt doodgegooid met advertenties van gespierde mannen en vrouwen met perfecte bikinilichamen. Zelfs de zelfontwikkelingsbranche, die erop gericht zou moeten zijn om je verder te helpen, lijkt er steeds meer op gericht om jou te pushen de ‘beste versie van jezelf’ te worden. En vaak betekent dat dat je voldoet aan een perfecte maatstaf die we als cultuur hebben bepaald.

Dat waaraan je je waarde ontleent bepaalt dus voor een deel ook waarop je je keuzes baseert.

Ik kwam er ook achter hoe dit bij mijzelf werkte: ik ontleende veel van mijn waarde aan mijn lichaam (was daarom veel in de sportschool te vinden, hield me aan een streng eetschema, dronk eiwitshakes, at veel vlees, spande mn spieren aan op een foto), mijn prestaties (wat zich uitte in het constant vergaren van nieuwe kennis en een honger naar boeken) en relaties (ik ontleende veel zelfvertrouwen aan mijn populariteit bij het andere geslacht en ik wilde graag bekend staan als iemand die altijd aardig is).

Op zichzelf is er natuurlijk niks mis met sporten, kennis vergaren en daten. Belangrijk is om stil te staan bij de vraag: krijg ik er energie van of kost het me energie? Voelt mijn leven hierdoor lichter of zwaarder?

Vaak zie je dat juist die zaken die je leuk vindt en waar je goed in bent (en waar je dus vaak voor gecomplimenteerd wordt) kunnen doorschieten en gaan fungeren als opvulling voor jouw gebrek aan eigenwaarde. Dus als dat je lichaam is, dan ga je alles in het werk stellen om dat sociale beeld van een persoon met een mooi lichaam in stand te houden. Je wordt dan gemotiveerd door angst voor verlies en niet meer door intrinsiek plezier en nieuwsgierigheid.

Vaak zijn we ontzettend druk met het in standhouden van deze ‘bouwwerken’ en zijn we niet vrij aan het leven. Op de lange termijn is dit een recept voor stress, mentale klachten en uiteindelijk een ongelukkig bestaan.

 

Wat is dan wel een gezonde basis voor eigenwaarde?

Hoe kun je dan een gezonde basis voor je eigenwaarde creëren? Een eerste neiging is misschien wel dat je al die activiteiten die je onderneemt om die bouwwerken in stand te houden radicaal te stoppen. Zelf ben ik voor een andere aanpak: creëer een solide fundament en ga dan langzaam het huis aanpakken. Misschien hoef je niet het hele huis te verbouwen maar kunnen er ook andere meubels of accessoires in.

Dit solide fundament bestaat uit je kernwaarden. Je kernwaarden zijn die zaken die jij diep van binnen écht belangrijk vindt. Als er een waarde bij je geraakt wordt dan ga je automatisch ‘aan’. Waarden geven energie en zetten aan tot actie. Zowel in positieve zin als in negatieve zin. Zo voel je bijvoorbeeld inspiratie en vervulling wanneer er aan een waarde wordt voldaan en boosheid wanneer er niet aan een waarde wordt voldaan.

Om een beeld te schetsen van wat waarden precies zijn en hoe ze voor jou kunnen werken zet ik die van mij even op een rij:

  • Persoonlijk leiderschap
  • Ontwikkeling
  • Vrijheid
  • Plezier
  • Verbinding

Wanneer ik in een bepaalde context iets zie ontwikkelen en groeien dan barst ik van de energie. Wanneer ik in een andere omgeving beperkt word in mijn vrijheid dan wordt dat langzaam een energielek.

Waarden kun je dus voelen, ze hoeven niet rationeel onderbouwd te worden. Sterker nog: vaak druisen ze in tegen je vastgeroeste overtuigingen. Ze gaan over waar jij op ‘aan’ gaat, los van wat je partner, ouders, vrienden en buren vinden. Ze gaan dus voorbij aan een discussie over goed of fout.

Op het moment dat je je kernwaarden hebt opgehelderd kun je langzaam gaan onderzoeken welke keuzes je in je leven wel en niet op je kernwaarden hebt gebaseerd en kunt dan andere keuzes gaan maken.

Dat heeft er bij mij bijvoorbeeld voor gezorgd dat ik ben gestopt met bodybuilden en een sport heb gekozen waar ik plezier aan beleef en waarin ik vaardigheden ontwikkel. Ik gebruik geen eetschema’s meer en heb vanuit de waarde ‘verbinding’ gekozen om vlees sterk te minderen. Ik eet het nog wel maar alleen wanneer ik echt zin heb. Verder lees ik nog altijd heel graag maar probeer ik stil te staan bij de vraag of ik écht zin heb in een boek of dat ik het van mezelf moet lezen.

Kiezen voor een waardengericht leven is niet makkelijk en vraagt veel moed en kwetsbaarheid. Je zult misschien wel lastige gesprekken moeten voeren met je partner of familie. Misschien kom je erachter dat je werkcontext niet meer bij je past. Dit kan allemaal erg spannend zijn, maar zal allemaal bijdragen aan een gezonde groei in eigenwaarde en daarmee zelfacceptatie en zelfvertrouwen.

En volgens mij kun je alleen dan als mens écht tot wasdom komen en je energie inzetten voor wat jij werkelijk belangrijk vindt. Niet omdat je de ‘beste versie van jezelf’ moet worden, maar simpelweg omdat het goed voelt.

 

Wil je eens samen met mij onderzoeken wat jouw kernwaarden zijn? Stuur me een berichtje!