Iets meer dan een maand geleden nam ik radicaal de beslissing om een maand mobiel offline te gaan. Mijn omgeving reageerde wisselend. Sommige mensen wezen me op mijn hang naar het extreme: ‘oh ja, ga je weer met je extreme experimentjes? Je kunt toch ook gewoon wat apps verwijderen’. Anderen betwijfelden mijn doorzettingsvermogen: ‘ah joh, dat hou je toch nooit vol!’. Maar de meesten reageerden enthousiast en verwonderd en zeiden iets in de vorm van: ‘oh wat gaaf, daar ben ik ook wel benieuwd naar. Volgens mij is dat heel goed’. Wat mijn daadwerkelijke ervaring was en wat het me gebracht heeft lees je in dit blog!

Het waarom achter het experiment

Mijn motivatie was heel simpel: ik had steeds vaker het gevoel een speelbal te zijn van de psychologisch tot in de puntjes geoptimaliseerde social media apps op mijn smartphone. Apps waaraan dagelijks hoogopgeleide gedragswetenschappers werken om deze zo verleidelijk mogelijk te maken. Apps die inspelen op onze menselijke ‘zwaktes’ en ons precies dán weten te ‘pakken’ wanneer we er minst bestand tegen zijn. En in een samenleving waarin overprikkeling, oververmoeidheid en onzekerheid hoogtij vieren is dat op heel veel momenten van de dag. Vind je dit wel erg negatief klinken? Lees eens dit artikel waarin de ontwikkelaars van enkele van de meest verleidelijke functionaliteiten in onze social media apps hun zorgen uitspreken over de hedendaagse ontwikkelingen en hoe deze functies letterlijk ons brein kapen: https://www.theguardian.com/technology/2017/oct/05/smartphone-addiction-silicon-valley-dystopia?CMP=share_btn_fb

Ik zag mezelf soms een half uur lang rondjes maken langs alle kanalen (Facebook, Instagram, Whatsapp, Linkedin, Twitter). Ik merkte dat ik in sociale settings minder sociaal was dan ik wilde zijn omdat ik vaak de neiging had mijn mobiel erbij te pakken. En ik wilde al een tijd lang meer boeken lezen maar kwam hier steeds niet aan toe vanwege de afleiding die mijn mobiel mij bood. Lezen is per definitie een activiteit waar je de tijd en aandacht voor nodig hebt om erin te komen. Het ongeduld dreef me dan al snel naar de directe ‘bevrediging’: social media. Tot slot vond ik het een vreemde gewaarwording dat ik terugkwam van een drieweekse vakantie in Brazilië en mijn vriendin bijna niks meer te vertellen had omdat ik vrijwel alle foto’s en fimpjes had gedeeld via Whatsapp..

En toen..

Op de dag dat ik het besluit nam ben ik direct op zoek gegaan naar een oud toestel. Ik pak graag snel door. Ik had geen oud model meer in huis dus ik stortte me op Marktplaats: ‘nokia’ ‘straal van 10 km’, zoek! Ik vond al snel een Nokia 6300 in Hengelo voor €25,-. Ik stuurde een bericht en kon het toestel die middag al ophalen (nee, onderhandelen is niet mijn sterkste punt..). Eenmaal thuis maakte ik me klaar voor de overstap. De eerste twijfels kwamen: ‘is dit wel zo verstandig? Mis ik dan niet te veel? Heeft het geen consequenties op zakelijk vlak? Is dit niet wat overdreven?’. Ik dacht er even over na en kwam al snel tot de conclusie dat het prima zou kunnen. Ik zou immers niet helemaal offline gaan en kon nog gewoon op mijn laptop. Het was wat gepriegel om de simkaart erin te krijgen, maar na een kwartier was het zover: ik was mobiel offline.

Wat heb ik ervan geleerd? 

  1. Niks gemist. Mijn allergrootste les: ik heb he-le-maal niks gemist. Ik leerde dat het overgrote deel van mijn social mediatijd mijn kwaliteit van leven niet echt verhoogde, afgezien van enkele goede inhoudelijke artikelen en een leuk sociaal contact hier en daar.
  2. Geen afkickverschijnselen. Ik hoefde niet af te kicken. De afwezigheid van een smartphone zorgde er al voor dat de behoefte naar ‘rondjes maken’ verdween.
  3. Geen compensatiegedrag. Ik ging niet ter compensatie social media bingen op mijn laptop.
  4. Minder moeten. Het gevoel constant iets richting iemand te moeten verdween. Wanneer ik mijn apps niet beantwoordde had ik altijd een gevoel dat ik nog iets moest richting iemand. Dit kon zelfs gepaard gaan met een licht schuldgevoel (‘oh shit, ik moet X nog terugappen..’, ‘sorry dat ik zo laat reageer’). Deze negatieve gevoelens verdwenen volledig omdat ik wist dat mensen wisten dat ik geen smartphone meer had.
  5. Meer tijd. Doordat ik minder social media rondjes maakte en minder casual gesprekken had op de app had ik meer tijd over en kon daardoor dingen met meer aandacht doen.
  6. Meer omgevingsbewustzijn. Ik werd mij bewuster van mijn omgeving en verbond hier meer mee. Ik stond eens op een station in Amersfoort en zag letterlijk niemand die niet op een scherm keek. Dit gaf me op dat moment overigens een best treurig gevoel.
  7. Meer geduld. Mijn geduld nam toe omdat ik niet meer alles binnen handbereik had. En daarmee nam de waardering ook toe. Bijvoorbeeld: het feit dat ik niet elke keer muziek bij de hand had zorgde ervoor dat ik meer genoot van muziek wanneer ik deze wel weer kon opzetten. Schaarste zorgt voor meer bevrediging.
  8. Meer inzicht in wat echt belangrijk is. In het verlengde van punt 7 merkte ik dat ik duidelijker kreeg wat er wel en niet toe deed. Wat echt belangrijk was en wat niet. Immers, wanneer ik een antwoord op voorstel moest uitstellen omdat deze niet direct onder de knop van mijn smartphone zat werd er meer tijd en dus moeite gecreëerd tussen de vraag en het antwoord. Hierdoor vielen zaken af waarvoor ik die moeite niet over had en dus was mijn aandacht meer gericht op de zaken die echt waarde voor me hadden.
  9. Meer lezen. Ik heb in een maand bijna 2 boeken gelezen. Dit viel me enigszins tegen maar was al een stuk meer dan wat me daarvoor lukte.
  10. Meer bellen. Ik belde meer. Wat veel kwalitatiever aanvoelde dan over en weer appen.
  11. Minder tekstueel contact. Ik smste een stuk minder dan ik normaliter app. Sms nodigt veel meer uit toch korte, concrete berichtgeving. Ik realiseerde me dat alles aan het ontwerp van Whatsapp doelbewust ontworpen is om een conversatie uit te lokken en je dus ‘hooked’ te houden. Ik doorzag daarbij ook de werking van de avatar (de ‘profielfoto’): door iemand’s foto te zien lijkt het een stuk persoonlijker te worden. Hierdoor ervaar je meer schuldgevoel wanneer je niet direct reageert.
  12. Minder misinterpretaties. Doordat Whatsapp zo’n laagdrempelig medium is had ik soms de neiging bepaalde zaken via dit medium te bespreken. Gesprekken die wat meer emotionele lading hebben kunnen snel verkeerd geïnterpreteerd worden en tot onnodige en niet constructieve conflicten leiden.
  13. Inzicht in het ‘waarom’. Ik realiseerde me dat onbewust social media gebruik bij mij met name werd aangewakkerd door een negatief gevoel en een drang dat gevoel op te heffen: bijvoorbeeld bij een gemis aan verbinding en aandacht of als afleiding voor een taak waar ik niet mee verder kwam. Het is een tijdelijke dopamineshot die uiteindelijk niet de échte voldoening of oplossing brengt. Dat is ook waar het verslavende aspect uit voortkomt.

Er waren echter ook wat nadelen, namelijk..

  1. Smartphone navigatie. Ik gebruik altijd navigatie op mijn smartphone. Dit vind ik handiger dan een reguliere TomTom omdat kaarten automatisch worden geüpdate. Ik geef ook eerlijk toe dat ik hierbij mijn smartphone wel meenam. Deze was nog altijd offline en werd puur gebruikt voor de navigatie.
  2. Voorbereidingstijd. Trips vroegen om meer voorbereiding. Ik had bijvoorbeeld een hotel geboekt in Antwerpen en moest de bevestiging hiervan uitprinten. Normaliter kon ik deze gewoon tonen vanuit de Booking.com app. Verder moest ik voor een afspraak in Haarlem van tevoren een looproute uitstippelen en de dienstregeling van bus en trein uitzoeken.
  3. ‘Extern geheugen’. Ik werk volgens een Getting Things Done systeem waarbij ik mijzelf taken toestuur via de app Captio. Deze taken vind ik dan terug in mijn mailbox. Heel handig voor wanneer ik niet op mijn werkplek ben en mij een idee of een to-do te binnen schiet.
  4. Bankieren. Ik vind bankieren via de app een stuk makkelijker dan via de laptop.
  5. De maatschappij. De maatschappij is enorm gericht op Whatsapp. Niemand smst meer. Wat uiteraard logisch is. Dit zorgde af en toe voor lastige communicatie omdat mensen waar ik minder contact mee had me toch apps stuurden.

Kortom, smartphones hebben veel voor- maar ook nadelen en het is volgens mij niet nodig om onszelf van de gemakken te ontdoen. Mijn motivatie voor dit experiment kwam voort uit de negatieve effecten die ik ervoer bij het gebruik van social media. Wat dat betreft had die vriend die me zei dat ik ook gewoon wat apps kon verwijderen gelijk..

Samenvattend zou ik zeggen dat gezond social media gebruik draait om meer bewust en minder reactief gebruik. Scherp zijn op de momenten dat je onbewust opgezogen wordt. Mijn tip daarbij: beperk social media gebruik tot je laptop of PC. Dan blijft het een bewuster proces. De drempel is hoger. De smartphone is zo laagdrempelig en zo direct beschikbaar dat we vaak voordat we het doorhebben alweer gevangen zitten in het welbekende rondje langs de kanalen.

Ik heb er inmiddels voor gekozen om weer ‘terug te gaan’, maar dan zonder de meeste social media apps. Whatsapp heb ik wel, maar hier probeer ik bewuster mee om te gaan. Helaas is het gevoel iets te moeten alweer wat terug en komt er een licht schuldgevoel wanneer ik niet direct reageer. Misschien dat ik in de toekomst besluit hier ook afstand van te nemen.

Ik geloof dat een bewust en aandachtig leven aan de basis ligt van een leven met minder stress en meer vrede. Wil je ook meer tips voor een bewust en aandachtig leven? Neem eens contact met me op!