be water my friend’ – Bruce Lee

 

De afgelopen jaren wordt iedereen steeds meer gestimuleerd regie te pakken over zijn of haar werk. Vanuit het maakbaarheidsideaal geloven we dat we vrijwel alles kunnen beïnvloeden, controleren en sturen. Woorden als zelfregie en persoonlijk leiderschap duiken overal op. Maar in hoeverre zijn deze termen en ontwikkelingen waar ze voor staan helpend? Gaat het wel om zelf leiderschap pakken of is een ander perspectief passender? Ik bied je graag een alternatief.

 

Waar komt de groeiende behoefte aan persoonlijk leiderschap vandaan?

We leven momenteel in een tijdperk dat in de sociale wetenschappen getypeerd wordt als het neoliberalisme. Een filosofie die de nadruk legt op individuele vrijheid en optimale marktwerking. Dit is het sociale kader waarin we opereren en dit heeft uiteraard ook gevolgen voor de bril waarmee we naar de wereld kijken. Het neoliberalisme heeft gezorgd voor maatschappelijke waarden die de nadruk leggen op individualisme, concurrentie, schaarste denken en economische groei. Waarden die logischerwijs monetair denken stimuleren: wanneer iets bijdraagt aan economische groei dan is het waardevol, wanneer iets dat niet doet is het niet waardevol en daardoor niet strevenswaardig.

 

Het streven naar persoonlijk leiderschap, in de vorm waarin het meestal wordt uitgedragen, is in mijn beleving een gevolg van dit neoliberalistische denkkader. Door regie te pakken worden we, zo wordt ons voorgehouden, meesters over ons eigen lot en kunnen we nog succesvoller zijn. De BV ‘IK’ is een project waar we blijvend aan moeten werken en die we constant kunnen finetunen richting perfectie. We moeten werken aan onze ‘personal brand’ door onze instafeeds te laden met content die onze uitgekiende nichemarkt wil zien of lezen. Daarnaast worden we steeds meer gevoed door externe berichten over wat wel en niet strevenswaardig zou moeten zijn en ervaren we daardoor juist een afname in onze autonomie. Het is dus deels in lijn met het neoliberlisme en anderzijds een behoefte om er los van te komen.

 

Waarom ik pleit voor meer overgave

Ik geloof dat de filosofie van persoonlijk leiderschap kan doorschieten en ons juist uit verbinding kan brengen, vermoeider kan maken en zo in een doe-modus kan houden. Met koppijn en stress als gevolg. Ik pleit daarom voor wat meer overgave. Je overgeven aan dat wat voor jou bedoeld is. En dat gaat ook eigenlijk veel minder over jezelf. Want:

 

  • Heb je ervoor gekozen welke interesses je hebt?
  • Heb je ervoor gekozen wat je talenten zijn?
  • Heb je ervoor gekozen waar je energie van krijgt?
  • Heb je ervoor gekozen waar je blij van wordt?

 

Dit zijn allemaal zaken die jou gegeven zijn. Zelfs als je het hebt over ontwikkeling dan heb je het over overgave. De letterlijke betekenis van ontwikkelen is ont-wikkelen oftewel: jezelf van je wikkels ontdoen. De ballast van je afgooien en je overgeven aan waar je van nature naartoe stroomt.

 

Geef je toe aan die stroom? Dan voel je energie, verbinding, inspiratie, zingeving en plezier. Verzet je je tegen die stroom vanuit bepaalde overtuigingen? Dan voel je je geblokkeerd, eenzaam, lek je energie, heb je negatieve gedachten en word je neerslachtig.

 

Vaak houden we vast aan een mentaal concept van wie we zijn of zouden moeten zijn en daarmee gooien we de boel op slot. Handelen we uit angst in plaats van uit liefde. Streven we naar zekerheden in plaats van dat we durven vertrouwen op waar die stroom ons naartoe leidt.

 

Is het dan zinloos om doelen te stellen? Zeker niet. Maar definieer de doelen in lijn met je kernwaarden zodat het waardengerichte acties zijn. Waarden zijn namelijk de verbale vertalingen van die natuurlijke energiestroom die je in je hebt.

 

Niet voor niets spraken de Taoïsten over Wu Wei, vrij vertaald als effortless action of moeiteloze actie.

 

Geef je over aan die stroom en je krijgt paradoxaal genoeg de regie. Niet vanuit je hoofd. Maar vanuit je hart.

 

Afbeelding bovenaan: The Great Wave off Kanagawa – Katsushika Hokusai (1830/1831)